Nog vier jaar: binnenvaart aan de stekker

Ruim dertig binnenvaartschepen hebben meegewerkt aan het recent uitgevoerde meetonderzoek naar het stroomverbruik van aangemeerde binnenvaartschepen in de Rotterdamse haven. Daarmee is het onderzoek geslaagd en representatief, meldt advies- en ingenieursbureau Witteveen+Bos desgevraagd. De metingen moeten inzicht bieden in de benodigde capaciteit van walstroomkasten, een voorziening waarvan het gebruik komende jaren in toenemende mate verplicht wordt voor de binnenvaart.

Het onderzoek vond plaats in opdracht van het havenbedrijf Port of Rotterdam. Er werd gemeten op de Maasvlakte, in de Hartelhaven, Prinses Margriethaven, Prins Johan Frisohaven, Geulhaven en in de Botlek. Een flink gebied, beaamt Joris van Dongen, projectleider bij Witteveen+Bos.

Bijna iedereen die wij spraken en bij wie we aan boord kwamen, was enthousiast en stond open voor deelname

,,Het ging om metingen van minimaal vier uren aaneengesloten, waardoor we over langere tijd goed inzicht hebben verkregen in het verbruik van verschillende typen schepen met verschillende lengtes’’, vertelt hij. ,,Slechts één schip werd tijdens het onderzoek weggeroepen en moest na twee uren helaas vervroegd worden losgekoppeld van de meetapparatuur.’’

De verkregen data worden gebruikt om de toekomstige vermogensvraag van schepen te bepalen als ze aan de wal liggen en op walstroom zijn aangesloten. ,,We willen weten aan welke capaciteit walstroomkasten moeten voldoen en hebben daartoe schepen gemeten die op dit moment nog op een generator draaien.’’

Het onderzoek maakt deel uit van voorbereidingen in Rotterdam in aanloop naar de internationale walstroomplicht per 1 januari 2030. Port of Rotterdam streeft ernaar dat walstroom dan voor een groot deel van alle scheepvaart de norm is, met als uiteindelijke ambitie: emissieloos aanmeren in 2050, zo draagt het havenbedrijf uit. Hiertoe wordt samengewerkt met terminals en rederijen en wordt het aantal walstroomvoorzieningen voor openbaar gebruik op kades uitgebreid en worden bestaande voorzieningen verbeterd.

Netcongestie

Inzicht in de benodigde capaciteit van walstroomkasten is sowieso waardevol in tijden van netcongestie, waarin stroomverbruik al onder een vergrootglas ligt. Een onderwerp dat zeker ook in het Rotterdamse havengebied speelt. Hoewel de verwachte tekorten daar niet in alle gebieden even sterk zijn (op de Maasvlakte is sprake van minder netcongestie) en zelfs minder nijpend dan eerder werd verondersteld.

Het toekomstige tekort op het hoogspanningsnet ligt namelijk lager dan eind 2025 (244 megawatt per 2030) werd ingeschat, zo maakte Tennet eind maart bekend op basis van nieuwe berekeningen. Toch is de prognose nog steeds dat het tekort aan transportcapaciteit vanaf 2027 in totaal 9 megawatt is, oplopend tot 64 megawatt in 2030, aldus Tennet.

Relatief laag

In dat licht bezien is het belangrijk te beseffen dat de stroomvraag vanuit walstroomkasten relatief laag zal zijn. ,,Wat scheelt is dat het bij schepen van dit formaat gaat om verbruik van 10 tot 20 kilowatt in normaal bedrijf’’, rekent projectleider Van Dongen voor. ,,Bij gebruik van pompen en installaties gaat dat richting de 50 kilowatt. Het gaat hiermee dus om relatief kleine aansluitingen, als je dat vergelijkt met bijvoorbeeld een cruiseschip dat al snel richting 16 megawatt gaat. Hoewel er natuurlijk wel veel meer binnenvaartschepen in het havengebied liggen dan cruiseschepen’’, stelt hij tegelijkertijd.

Deelnemende schippers reageerden overigens opvallend enthousiast, in de hoop bij te kunnen dragen aan het realiseren van een voorziening voor schonere en stillere havens. ,,Bijna iedereen die wij spraken en bij wie we aan boord kwamen, was enthousiast en stond open voor deelname’’, aldus Van Dongen. ,,Schippers vertelden ook graag over hun installaties.’’

Maatregelen

Wat ongetwijfeld positief zal hebben bijgedragen, is dat Port of Rotterdam tot 1000 euro per succesvol gemeten schip beschikbaar heeft gesteld. Dit bedrag kan worden besteed aan één of meerdere maatregelen die het gebruik van walstroom veiliger en makkelijker maken. Zoals het aanpassen van walstroomboordinstallaties, de aanschaf van gecertificeerde walstroomkabels en installatie van scheidingstransformators. Maar bijvoorbeeld ook de installatie van frequentieregelaars voor pompen en ventilatoren en de installatie van een omschakelautomaat tussen walstroom en generatoren.  

1000 euro is een mooi extraatje voor wie maatregelen neemt, beseft Van Dongen. Hij wijst hierbij specifiek op het nut van het installeren van een scheidingstransformator aan boord. ,,Die heeft nog niet elk schip, maar is wel belangrijk bij het gebruik van walstroom. Daarmee kan worden voorkomen dat lekstroom optreedt en corrosie veroorzaakt aan de metalen delen van een schip.’’

Intussen zorgt de cruisesector voor de meest vervuilende en energie slurpende vakanties per persoon vergeleken met vliegen en hotelverblijf. In Rotterdam worden dit jaar 129 cruiseschepen verwacht aan de Wilhelminakade van 19 verschillende rederijen. Ook hier is sinds een jaar gekozen voor een walstroominstallatie waar de nieuwste schepen inmiddels aan de stekker gaan. In 2030 wordt walstroom in Europa ook voor cruiseschepen verplicht.