Prinsjesdag: de eerste reacties

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voegt tot en met 2040 5,1 miljard euro extra toe aan het Mobiliteitsfonds. Hiervan wordt 1,5 miljard euro besteed aan groot onderhoud van onze infrastructuur. Desondanks blijven scherpe keuzes noodzakelijk.

Want de opgave is groot en de middelen zijn beperkt. Minister Karremans: ,,Infrastructuur is het fundament van onze economie en samenleving. Maar een groot deel van dat fundament is gebouwd in de jaren zestig en zeventig en is daarmee sterk verouderd. Dus moet het nu goed onderhouden of vernieuwd worden. Daarom zijn we bezig met de voorbereidingen voor de grootste verbouwing van onze infrastructuur ooit, waarbij we miljarden verschuiven naar onderhoud en vernieuwing.’’

Op en onder de Noordzee bevinden zich verschillende soorten infrastructuur die cruciaal zijn voor Nederland en onze buurlanden, zoals kabels voor elektriciteit en data, windmolenparken en boorplatformen. Vanwege de toegenomen geopolitieke dreiging werd in 2024 het Programma Bescherming Noordzee Infrastructuur opgezet. Het kabinet trekt nu jaarlijks 78 miljoen euro uit, waarmee onder meer de oprichting van een Nationaal Maritime Security Centre wordt gefinancierd.

Kwetsbaar
De investering van 1,5 miljard euro voor beheer en onderhoud is volgens Transport en Logistiek Nederland een schrale troost en staat totaal niet in verhouding tot de omvang van de opgelopen achterstanden en economische schade die ondernemers dagelijks ondervinden. ,,De reeks brugafsluitingen, gewichtsbeperkingen en storingen van de afgelopen zomer laat zien hoe kwetsbaar onze infrastructuur is geworden. Zonder een ambitieuze investeringsagenda voor infrastructuur, bereikbaarheid en verduurzaming zet Nederland zijn eigen economische motor stil. Uiteindelijk betaalt niet alleen de transportsector, maar iedereen daarvoor de prijs’’, aldus Elisabeth Post, bestuursvoorzitter TLN.

TLN pleit voor een structureel en meerjarig investeringsprogramma voor beheer, onderhoud, vervanging en uitbreiding van vitale infrastructuur. De sector roept het kabinet op om een groeipad vast te leggen waarbij jaarlijks minimaal 2 procent van het bruto binnenlands product (BBP) beschikbaar komt voor infrastructuur, bereikbaarheid en onderhoud.

80 miljard
De Vereniging van Waterbouwers is in de basis positief gestemd over de 1,5 miljard euro die het kabinet heeft vrijgemaakt, maar stelt eveneens: dit vormt maar een smaldeel van de 80 miljard euro die nodig is voor de gehele opgave. Daarnaast is de vereniging van mening dat een meer uitvoeringsgerichte aanpak jaarlijks honderden miljoenen kan besparen.

Het huidige besturingssysteem in Nederland is in te veel gevallen ingericht op risicobeheersing en het verleggen van verantwoordelijkheden, terwijl de vervangings- en renovatieopgave in de waterbouw vraagt om snelheid, eigenaarschap en eenduidige sturing. Veel geld van de Rijksbegroting wordt besteed aan bijkomende zaken in plaats van het baggeren van vaarwegen, beschermen van de kust, onderhoud aan bruggen en sluizen, dijkversterking of het verbeteren van de natuur- en waterkwaliteit. 

De Vereniging van Waterbouwers pleit voor een uitvoeringsgerichte aanpak die zich al uitvoerig bewezen heeft bij calamiteiten. Bij een dijkdoorbraak of scheepsstremming vindt directe afstemming plaats tussen alle betrokken partijen, waarna snel wordt besloten en gehandeld.