ILT pakt alcohol en drugs harder aan na aanvaring stomdronken schipper

De ILT waarschuwt voor alcohol- en drugsgebruik in de binnenvaart. De Inspectiedienst gaat harder optreden tegen misbruik en roept schippers en bemanning op om anoniem melding te doen van verdachte omstandigheden. De dienst staat op scherp na een aanvaring door een stomdronken en doorgesnoven schipper. ‘Een moeilijk onderwerp’.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) waarschuwt opnieuw voor de risico’s van alcohol- en drugsgebruik in de binnenvaart. Directe aanleiding is een incident eind maart op het Schelde-Rijnkanaal, waarbij een schipper onder invloed een binnenvaarttanker ramde. De mts Mallorca botste toen tegen een ander binnenvaartschip en liep daarna tegen de grond. Bij controle bleek de man vijf keer (1280 ugl waar een promillage van 220 ugl is toegestaan) de toegestane hoeveelheid alcohol te blazen bij een ademtest. Bovendien was hij onder invloed van cocaïne. 

Vijftien biertjes

Een paar maanden hiervoor gaat het ook mis op de Westerschelde. De politie houdt een schipper aan van een binnenvaartschip uit Antwerpen, die ook vijf keer te veel blies en bij zijn aanhouding nergens meer op reageerde. Rijkswaterstaat kon nog net voorkomen dat het schip tegen een dijk aan zou varen door snel en anker uit te gooien. Het schip werd naar de haven van Hansweert gesleept. Saillant detail: de andere dag blijkt de man wederom onder invloed te zijn toen hij wilde vertrekken.

‘Aandacht voor drankmisbruik is goed maar er is veel meer aan de hand’

Deze maand gaat het ook mis over de grens bij Evergem waar een schipper met zo’n vijftien biertjes op maar moeilijk kan aanmeren bij Westbekesluis. De man krijgt een vaarverbod en hoort een boete eisen van 2400 euro. 

Drankmisbruik is van alle tijden, maar kan op het water grote gevolgen hebben, stelt de ILT. Zo ging het gelukkig net goed met een schip in de Beatrixsluis in Nieuwegein waar een schipper drie jaar geleden dronken was en een lading vervoerde van twee miljoen liter benzine. Hij botste tegen de sluiswand, bleek zeven keer te veel te hebben gedronken dan was toegestaan en kreeg uiteindelijk een maand gevangenisstraf van het Openbaar Ministerie. De economische schade zou bij een lek bijzonder groot zijn op deze belangrijke vaarroute. 

‘Zuinig op je schip’

Een korte rondgang onder schippers (waarvan alle namen bij de redactie bekend zijn) levert uiteenlopende reacties op. Bij schippers die voor zichzelf varen, wordt het probleem minder gezien. Je bent zuinig op je eigen schip met eigen bemanning. Drankmisbruik en drugsgebruik worden erkend. ,,Links en rechts hoor ik dat steeds vaker om me heen’’, aldus een schipper. ,,Je maakt inderdaad weleens situaties mee op het water dat je denkt: hoeveel heb jij gesnoven?’’, beaamt een collega-schipper, die actief is in de kleinere, particuliere binnenvaart zonder personeel. ,,Ik heb wel het idee dat het probleem van drank en drugs meer speelt op bijvoorbeeld grote tankers, waar wordt gevaren met personeel. Het speelt veel minder in de kleine particuliere binnenvaart, waarin ik actief ben. Je bedenkt je als particuliere schipper wel drie keer voordat je met drank op gaat varen.’’ 

Vaarbevoegdheid

Volgens de ILT brengt middelengebruik niet alleen de veiligheid op het water in gevaar, maar kan het ook grote gevolgen hebben voor de vaarbevoegdheid van schippers en bemanningsleden. Na meldingen of incidenten voert de politie alcohol- en drugstesten uit. ,,Bij overtredingen kan de ILT vervolgens ingrijpen. Zo kan een tussentijdse medische keuring worden opgelegd en kan de vaarbevoegdheid tijdelijk worden opgeschort.

Bij ernstige of herhaalde overtredingen kan een kwalificatiecertificaat zelfs worden ingetrokken. Daarmee vervalt de bevoegdheid om te varen, laat de ILT weten. De inspectiedienst van het ministerie roept ondernemers, schippers en bemanningsleden op verantwoordelijkheid te nemen voor een veilige binnenvaart en misstanden te melden, desnoods anoniem.

‘Dan denk je: Hoeveel heb jij gesnoven?’

Drank aan boord: het is en blijft een moeilijk onderwerp, zegt een particuliere schipper die al jarenlang vaart met personeel. Het is allemaal niet zo zwart-wit. Waar ligt bijvoorbeeld de grens? Hoe zie je wanneer iemand wel of niet over de schreef gaat? ,,Ik had eens een nieuwe medewerker die bij een bunkerschip een kistje bier kocht’’, illustreert de binnenvaartschipper een praktijkvoorbeeld. ,,Ik drink elke avond na het avondeten twee flesjes bier, antwoordde hij toen ik hem vroeg wat hij daarmee van plan was. Nou, we gaan het zien, antwoordde ik. Maar inderdaad: hij nam elke avond na het eten twee flesjes bier en daar bleef het bij, acht jaar lang.’’ 

Alcohol aan boord van een schip waar niet alleen wordt gewerkt, maar ook wordt gewoond: het kan ook goed gaan. Maar vaak genoeg zag dezelfde schipper het juist stuk lopen op drank. ,,Ik zeg altijd tegen mijn personeel: zodra het schip een meter beweegt, wordt er geen druppel gedronken. Wat ze in hun weekend innemen, drank of pilletjes, dat moeten ze zelf weten. Ik kan ze moeilijk iets verbieden in hun vrije tijd. En ik ben hun vader niet, maar waag het niet om zoiets aan boord te doen. Doordeweeks beslis ik. Het zijn allemaal volwassen mensen en dan moet je je ook zo gedragen.’’

De schipper draait al een tijdje mee en zag het nogal eens misgaan op het water. ,,Zag je collega’s voorbijvaren die duidelijk dronken waren. Ja, dan was je blij als ze voorbij waren. Of je zag hoe iemand zich ergens omhoogvoer, zich niet druk maakte, een fles drank pakte en af ging zitten wachten tot het water weer kwam.’’ Drankmisbruik is van alle tijden. Vandaag de dag komt daar in toenemende mate ook nog drugsmisbruik bij, weet ook deze schipper. ,,Links en rechts hoor ik dat steeds vaker om me heen.’’ 

Ander gevaar

Maar op het water ziet hij in toenemende mate juist een ander groot gevaar: een teruglopende vaardigheid in het varen, gebrek aan vaarkennis, taalbarrières en vooral ook: trackpilots en automatisch varen. Zelf kwam hij vanwege een taalprobleem recent nog in het nauw met zijn schip  nabij Tiel. ,,Er lag een cruiseschip klaar voor vertrek, terwijl ik vanaf de rivier binnen kwam varen. Ik had een flinke gang en de schipper bevestigde op mijn verzoek dat hij op me zou wachten, maar draaide terwijl ik naar binnen kwam toch plotseling naar voren de rivier op.’’

En neem het gebruik van trackpilots, vervolgt hij. ,,Dat maakt minder alert. Als je naar ongelukken kijkt van de laatste tijd, hoe schepen tegen bruggen varen, of sluizen kapot varen. Dan denk ik: zoiets kan toch bijna niet gebeuren als je goed zit op te letten? Een automatisch systeem maakt het varen gemakkelijker voor de schipper, maar het gevaar is wel dat er minder wordt opgelet.’’

Taalproblemen

Hetzelfde betoogt schipper Machiel Smitsman en voorzitter van de Algemeene Schippers Vereeniging (ASV). Hoewel hij extra inzet op alcohol- en drugsmisbruik uiteraard toejuicht – ‘drugs zijn sowieso not done en waarom zou je jezelf als schipper in een situatie brengen, waarin je moet bewijzen dat je niet hebt gedronken?’ – ziet hij de gevolgen daarvan in zijn dagelijkse praktijk nauwelijks. ,,Het laatste incident dateert alweer van vijf, zes jaar geleden. In de vorm van een schipper die niet verder mocht varen.’’

Ook hij pleit voor een tegelijkertijd bredere bewustwording van gevaren op het water, dan de gevolgen van alcohol- en drugsmisbruik alleen. Ook hij ziet veel vaker gevaar, veroorzaakt door bijvoorbeeld taalproblemen. ,,Zoals het spreken van zeer gebrekkig Duits aan boord, wat tot miscommunicatie leidt. En het gebruik van automatische systemen, wat een toenemend punt van zorg is. Mensen krijgen toch de neiging om andere dingen tussendoor te gaan doen. Terwijl je natuurlijk wel moet blijven opletten.’’