Essentieel voor veiligheid van transporten

Het Oceanografisch Meteorologisch Station (OMS) in Oostende blaast 25 kaarsjes uit. Het station levert onder meer het kustweerbericht voor professionele zeevarenden en toeristen. Dat bericht trekt in de drukste maanden tot 250 duizend bezoekers. Daarnaast ondersteunt het OMS de veilige scheepvaart binnen de blauwe economie en speelde het een rol bij het transport van de tunnelelementen voor de Oosterweelverbinding.

Kerntaak van het OMS is het opstellen van een gedetailleerd zee- en kustweerbericht. Dat gespecialiseerde rapport richt zich op de kustzone, de vaargeulen naar de Westerschelde, de kusthavens en sinds enkele jaren ook de haven van Antwerpen. ,,We geven niet alleen de weersvoorspellingen aan zee, maar ook informatie over windsnelheden, getijden en zelfs golfhoogtes’’, zegt David Dehenauw, departementshoofd voorspellingen van het Belgisch Koninklijk Meteorologisch Instituut, waaronder het OMS valt. ,,Dat is het onderscheid van de klassieke weerberichten voor het brede publiek.’’

De belangrijkste gebruikers van het kustweerbericht zijn de loodsen, de scheepvaartbegeleiding, havenautoriteiten en bedrijven op zee, zoals baggerfirma’s en exploitanten van windmolenparken. Maar het brede publiek – dagjestoeristen, kustbewoners, watersporters, media en andere kustdiensten – kan het weerbericht vrij raadplegen via de website van de Vlaamse Hydrografie: kustweerbericht.be. Het bericht wordt vier keer per dag vernieuwd. Gemiddeld telt de site drieduizend unieke bezoekers per dag. Tijdens de drukke zomermaanden juli en augustus loopt dat aantal op tot 250 duizend bezoekers per maand.

Veiligheid
Met zijn gespecialiseerde weeradvies waarschuwt het OMS voor gevaarlijke weersomstandigheden.

Het station bevindt zich in hetzelfde gebouw als het Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum (MRCC) – dat instaat voor alle reddingsoperaties op zee –, Radio Oostende en de dienst Scheepvaartbegeleiding. ,,Die directe communicatielijn zorgt ervoor dat we bij acuut gevaarlijk weer of crisissituaties meteen kunnen schakelen’’ zegt Dehenauw. ,,In dergelijke situaties staan de meteorologen van het OMS 24 uur 24 paraat.’’

Op de Noordzee vinden jaarlijks zo’n 300 duizend scheepsbewegingen plaats. Dat brengt tal van situaties met zich mee waarmee rekening moet worden gehouden. ,,Gastankers in de haven van Zeebrugge mogen bijvoorbeeld enkel manoeuvreren wanneer de zichtbaarheid minstens drie kilometer bedraagt’’, zegt maritiem meteoroloog Gert Coone. ,,De voorspelling van mist is dan cruciaal. Voor de haven van Antwerpen leveren we ook specifieke windverwachtingen. Grote containerschepen kunnen niet door de sluizen varen wanneer de windkracht boven 6 Beaufort uitkomt: ze riskeren tegen de sluisdeuren te worden geblazen. Tijdig anticiperen is belangrijk, want vertraging kost veel geld. En wanneer de waterstand te laag is, moeten we vermijden dat schepen vastlopen. Daarom moeten onze berichten altijd precies en betrouwbaar zijn.’’

Oosterweel
Een andere kernopdracht van het OMS is het ondersteunen van een economisch rendabele en veilige scheepvaart, onder meer door maatwerk te leveren voor de loodsen, met wie het station regelmatig overleg pleegt. Ook voor speciale overheidsprojecten op zee en in de Vlaamse havens wordt een beroep gedaan op de expertise van het OMS. Zo spelen de mariene meteorologen een belangrijke rol bij het drijvende transport van de betonnen tunnelelementen voor de nieuwe Oosterweeltunnel in Antwerpen. Betrouwbare voorspellingen van windsnelheid, golfhoogte en golfperiode zijn essentieel om de transporten veilig te laten verlopen.

Ook Nederlandse loodsen maken gebruik van de waarschuwingen en producten van het station. ,,Zij ontvangen onder meer onze waarschuwingen voor de Westerschelde’’, zegt Dehenauw. ,,Bij zwaar onweer in dat gebied hebben België en Nederland een gedeelde bevoegdheid. De samenwerking met onze buurlanden verloopt uitstekend: we werken nauw samen met het KNMI, dat ons bij de opstart van het OMS zelfs een cursus maritieme meteorologie heeft gegeven. Er is al jarenlang een sterke wisselwerking.’’

Optimaliseren
Toch blijft er ruimte voor verbetering. Naar de toekomst wordt bekeken om het kustweerbericht nog verder te optimaliseren. ,,Vandaag beschikken we vooral over puntmetingen, onder andere voor Vlissingen en Terneuzen’’, legt Pieter Gurdebeke uit namens het agentschap Maritieme dienstverlening en Kust (MDK), eigenaar van het OMS. ,,In de maritieme sector evolueren we steeds meer richting ruimtedekkende producten. Kaarten gebaseerd op modellen tonen hoe wind, golven, getijden en stromingen zich in een groter gebied gedragen. Zo krijg je een volledig en realistisch kaartbeeld. We werken momenteel aan nieuwe digitale zeekaarten waarin veel meer data geïntegreerd worden. Die evolutie is cruciaal.’’

Gurdebeke heeft tot slot een belangrijke boodschap voor alle schippers: ,,Gebruik steeds de officiële voorspellingen en zeekaarten die door ons worden aangeboden. Wees voorzichtig met alternatieve apps. Ze zien er vaak mooi uit en lijken betrouwbaar, maar er zit geen menselijke controle achter. Bovendien worden onze voorspellingen elk uur bijgewerkt, zeker voor wind en golven.’’