De eenzaamste functie aan boord

Het is inmiddels voor iedereen duidelijk dat de huidige kapitein of schipper aan boord van een binnenvaartschip tot een soort ‘duivelstoejager’ is verworden. Als je in het woordenboek kijkt naar de betekenis van dit woord dan lees je dat een duivelstoejager iemand is die voor allerlei ongeregelde werkzaamheden gebruikt wordt. Of iemand die gebruikt wordt voor werk dat geen ander zou willen verrichten.

Ik bedoel dit geenszins denigrerend, integendeel zelfs, maar wil ermee zeggen dat de kapitein of schipper niet meer alleen de eindverantwoordelijke aan boord is voor de navigatie, bemanning en lading, maar ook allerlei taken moet vervullen waar vroeger een heel regiment van andere functionarissen voor verantwoordelijk was in een walorganisatie. 

De kapitein is veranderd van eindverantwoordelijke naar allesverantwoordelijke.

In het verleden had je bij rederijen de walkapitein die als een intermediair tussen het kantoor en het schip een belangrijke rol vervulde. Deze walkapitein stond de kapitein gevraagd en ongevraagd bij als er vragen of problemen waren. Hij kwam regelmatig aan boord en kende het schip en de bemanning. Er was een personeelsafdeling die voor het aanname en het promotiebeleid verantwoordelijk was en nieuwe bemanningsleden aan boord introduceerde. Op de bevrachtingsafdelingen zaten mensen die niet alleen de markt en klanten goed kenden, maar ook goed op de hoogte waren van de te varen trajecten en de laad- en losplaatsen. 

Al deze mensen hadden regelmatig contact met de kapitein van het schip en wisten wat er speelde aan boord. Nu komen de laad-losopdrachten en de bemanningswissels veelal per mail, whatsapp of een computerapplicatie door.

Veel kantoororganisaties weten niet eens wie er aan boord zit en of de kapitein wel bekend is op de te varen trajecten en eventuele obstakels of stremmingen onderweg. Met een dagelijks contact per telefoon destijds was er, naast het zakelijke gesprek, ook tijd voor een sociaal praatje met elkaar.

Dit geldt veel meer voor de kapitein bij een rederij, dan voor een particuliere ondernemer met een eigen schip. Deze particuliere ondernemer was vanuit het verleden al gewend om zaken buiten de navigatie om te vervullen. Maar ook voor hem of haar is de situatie ingrijpend veranderd.

Ik wil beslist niet aangeven dat vroeger alles beter was, want dat was het zeer zeker niet, maar de tijden zijn veranderd. Je kunt je de vraag stellen: is de rol van de kapitein hier wel in mee veranderd? Naast alle moderne en gewijzigde navigatie middelen en methodes heeft hij de taak van personeelszaken op zijn bordje gekregen. Sterker nog, als de persoon een patent of kwalificatie heeft is er niemand meer die het controleert. Men stuurt de persoon maar naar boord en de kapitein redt zich er maar mee. Vaak komen bemanningsleden met weinig of zonder vakkennis aan boord en spreken ze een vreemde taal. Als er technische problemen zijn, dan de kapitein als eerste voor aan de lat. 

Ik wilde dit met de zomervakanties voor de deur ter overdenking meegeven. Als we zonnebadend aan het strand liggen, denk dan ook eens aan de kapitein, die eenzaam aan het roer staat, maar zich wel onder alle omstandigheden moet zien te redden! 

Prettige vakantie!