Wat kost één centimeter water?

Dit jaar draaien opvallend veel gesprekken uiteindelijk om hetzelfde getal: de waterstand bij Kaub. Want wat kost een centimeter water? Het antwoord is verrassend eenvoudig én ongemakkelijk: veel. Heel veel.

Bij extreem laag water blijft de Rijn gewoon open. Schepen varen door. Er is geen slagboom die naar beneden gaat en geen verkeerslicht dat op rood springt. Toch verandert er fundamenteel iets. Schepen laten steeds meer lading achter. Een benutting van slechts 25 procent van het laadvermogen is dit jaar geen uitzondering. Er zijn dus meerdere schepen nodig om dezelfde hoeveelheid lading te vervoeren.

Het gaat daarbij niet om de vraag wanneer de Rijn onbevaarbaar wordt. Het echte kantelpunt ligt veel eerder: wanneer de Rijn economisch onbevaarbaar wordt.

Voor een binnenvaartondernemer betekent iedere centimeter minder water direct minder laadvermogen. Voor een verlader betekent het hogere transportkosten. Voor chemiebedrijven, staalproducenten en andere industrieën langs de Rijn betekent het onzekerheid over de aanvoer van grondstoffen. En voor de consument betekent het uiteindelijk dat hij de rekening mee betaalt. Een centimeter minder water kost dus capaciteit, efficiëntie en geld. Maar misschien nog wel belangrijker: het kost ons de illusie dat de Rijn altijd dezelfde Rijn blijft.

We meten economische gezondheid graag in percentages, indexen en groeicijfers. Maar soms vertelt een eenvoudige peilschaal meer dan een heel dashboard vol statistieken.

Juist daarom zouden we een extreem lage waterstand niet moeten zien als een probleem van de binnenvaart alleen. De eerstvolgende keer dat wordt gemeld dat de waterstand bij Kaub opnieuw enkele centimeters is gedaald is dat méér dan een nautisch bericht. Het is namelijk een vroegtijdig signaal voor iedereen die afhankelijk is van betrouwbare aanvoerketens, betaalbare grondstoffen en stabiele goederenstromen.

De waterstand bij Kaub is misschien geen beursindex of inflatiecijfer, maar het is wél een van de belangrijkste economische indicatoren van Europa. Wie wil weten hoe robuust onze economie werkelijk is, hoeft soms niet naar de beurs te kijken. Een blik op de waterstand bij Kaub kan al voldoende zijn.