De kansen en voorwaarden voor succesvolle CO2-afvang aan boord

Een duidelijk en ondersteunend wetgevingskader is van cruciaal belang om Onboard Carbon Capture and Storage (OCCS) mogelijk te maken en tijdige investeringen in de hele waardeketen van schepen en LCO2-overslag te stimuleren. Dat is de conclusie van een rapport van DNV in opdracht van vijf toonaangevende rederijen.

Deze rederijen, CMA CGM, Evergreen, Hapag-Lloyd, Maersk en MSC, zien OCCS als een veelbelovende manier om CO2-uitstoot te verminderen, naast het gebruik van brandstoffen met weinig of geen CO2-uitstoot.

Hoewel de IMO de invoering van het Net Zero Framework heeft uitgesteld, blijft het noodzakelijk om oplossingen te ontwikkelen voor het verminderen van CO2. Het doel van het DNV rapport is inzicht bieden in de manier waarop afvang aan boord van schepen kan bijdragen aan de vermindering van emissies. Hierbij wordt ook rekening gehouden met wat dit betekent voor rederijen, de mogelijkheden van de technologie en de roep om een duidelijk wettelijk kader.

Het rapport is op initiatief van de vijf rederijen tot stand gekomen nadat Havenbedrijf Rotterdam vorig jaar meer dan vijfentwintig partijen bijeenbracht om de ontwikkeling van CO2-afvang- en opslag te ondersteunen door middel van de oprichting van een OCCS-keten.

Het rapport presenteert enkele voorname aandachtspunten. Allereerst de ontwikkeling van een vloeibare CO2-keten (LCO2), waarbij CO2 aan boord wordt afgevangen, vloeibaar wordt gemaakt en wordt vervoerd naar ontvangstschepen in havens. Vervolgens vervoeren deze schepen de CO2 naar (tijdelijke) opslagterminals in Rotterdam en Singapore, waarna verder transport naar de uiteindelijke opslaglocaties plaatsvindt.

Benadrukt wordt dat investeringen in afvanginstallaties, transportcapaciteit en permanente opslagvoorzieningen alleen haalbaar zijn met tijdige, ondersteunende regelgeving.

Pilot

Als volgende stap stellen de vijf rederijen voor om de handelsroute Azië-Noord-Europa als testomgeving voor een OCCS-corridor te gebruiken. Vanwege de hoge emissies, de voorspelbare dienstregelingen en de CO2-opslagprojecten in Rotterdam en rond Singapore is deze drukke scheepvaartroute geschikt voor de grootschalige toepassing van OCCS.

Om OCCS op grote schaal te laten slagen, moet de hele keten worden ontwikkeld: van schepen die vloeibare CO2 kunnen vervoeren tot opslag- en overslagterminals en opslaglocaties. In het rapport wordt benadrukt dat regelgeving het grootste knelpunt vormt: de IMO-richtlijnen voor OCCS zijn momenteel nog in ontwikkeling, de EU-regelgeving biedt nog geen volledig kader en er is behoefte aan juridische duidelijkheid over internationaal CO2-transport en de status van CO2 (afval of juist grondstof?).

Ever Top

De eerste van een schip afgevangen CO2 werd vorig jaar in Rotterdam gelost: het containerschip Ever Top, eigendom van rederij Evergreen, bracht toen een tankcontainer met 20 ton vloeibare CO2 aan wal, nadat het eerder dezelfde hoeveelheid in Shanghai had gelost. De Ever Top (14.000 TEU) is het eerste middelgrote containerschip met een CO2-afvanginstallatie (SMDERI). De installatie vangt CO2 af, reinigt het en zet het om in vloeibare vorm voor opslag aan boord. In een afzonderlijk project heeft DNV bevestigd dat de kwaliteit geschikt zou zijn voor (her)gebruik in de glastuinbouw.

Om de ontwikkeling van OCCS te ondersteunen, werkt het Havenbedrijf Rotterdam aan ketens voor de opslag en hergebruik van CO2 binnen het haven industriegebied. Bedrijven als Value Maritime, Wärtsila en SMDERI rusten schepen al uit met afvangsystemen.