Ton Wingelaar is actief binnen de brancheorganisatie Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) als beleidsadviseur gevaarlijke stoffen, afvalstoffen en veiligheid. Hij is daarnaast veertig jaar actief geweest als schipper op de Europese binnenwateren.
Ton Wingelaar is actief binnen de brancheorganisatie Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) als beleidsadviseur gevaarlijke stoffen, afvalstoffen en veiligheid. Hij is daarnaast veertig jaar actief geweest als schipper op de Europese binnenwateren. Caroline Stravers

Trackpilot en de millenniumangst (vervolg)

Ton Wingelaar Column Ontdek

Er zijn momenten in de scheepvaart waarop de techniek sneller vaart dan het vertrouwen. De invoering van trackpilot is daar een goed voorbeeld van. De belofte is helder: strakker varen, minder menselijke fouten en efficiënter gebruik van onze waterwegen. De twijfel ook: wat als het systeem faalt? Wat als we de controle verliezen? Het klinkt verdacht bekend.

We hebben dit pad eerder bevaren. Rond de eeuwwisseling hing de ‘millennium bug’ als een mistbank boven de wereld. Computers zouden vastlopen, vliegtuigen uit de lucht vallen, infrastructuur plat. Er werd serieus gevreesd voor chaos. De klok sloeg twaalf, het jaar werd 2000, en… weinig gebeurde. Niet omdat het risico overdreven was, maar omdat er jarenlang was gewerkt aan voorbereiding, testen en afspraken.

Diezelfde spanning zie ik nu terug rond de trackpilot. En die zit niet alleen bij schippers. In gesprekken met overheden, bevoegde autoriteiten en handhavers merk ik minstens zoveel onzekerheid. Wie is verantwoordelijk als het misgaat? Hoe toets je naleving? Wat handhaaf je eigenlijk: de handen aan het roer of de software daarachter? Het zijn terechte vragen; ze raken de kern van publiek vertrouwen in veiligheid.

Tegelijkertijd hoor ik ook een ander geluid. Voor veel binnenvaartondernemers is de trackpilot geen sprong in het onbekende, maar juist een logische volgende stap, in een sector die al decennia digitaliseert. Radar, AIS en ECDIS riepen ooit dezelfde argwaan op. Inmiddels zijn ze niet meer weg te denken. Niet omdat ze foutloos zijn, maar omdat we hebben geleerd ermee te werken.

Daar zit ook nu de sleutel. Trackpilot vraagt om ontwikkeling: technisch, operationeel en organisatorisch. Systemen moeten robuust zijn, voorspelbaar gedrag vertonen en veilig kunnen falen. Gebruikers moeten goed worden opgeleid. Procedures moeten worden getest en ervaringen en incidenten gedeeld. En ja, daar hoort uiteindelijk ook wetgeving bij. Niet als rem op innovatie, maar als vangrail die duidelijk maakt wat mag, wat moet en wie waarvoor verantwoordelijk is.

De les van de millennium bug is dus niet dat angst ongegrond is, maar dat angst zonder actie verlammend werkt. Vooruitgang vraagt om gecontroleerde stappen en gezamenlijke leerprocessen. Als we de trackpilot zo benaderen – niet blind en niet paniekerig – dan is het geen sprong in het diepe, maar een weloverwogen koerswijziging.

Want in de scheepvaart geldt nog altijd: veiligheid ontstaat niet door stil te liggen, maar door verstandig te blijven varen.