‘Als de twee grootste havens van Europa samen naar Brussel trekken, heeft dat veel impact’

Vanuit Port of Antwerp-Bruges wordt er gewerkt aan een nog intensere samenwerking met de Haven van Rotterdam. Zo willen de beide havens de krachten bundelen om Europees sterker te staan. Dat was één van de boodschappen die werd gegeven bij de voorstelling van het jaarverslag van de grote Vlaamse haven.

Geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en sociale acties hebben in 2025 een duidelijke impact gehad op de activiteiten van Port of Antwerp-Bruges. De totale overslag daalde met 4,1 procent, maar blijft globaal in lijn met de resultaten van de voorgaande jaren. De containertrafiek bleef stabiel, wat de rol van de haven als cruciaal logistiek knooppunt bevestigt en tegelijk de dringende nood aan bijkomende capaciteit onderstreept. 

,,De aanhoudende geopolitieke en economische druk vertaalt zich in een uitdagende context, waarin de haven steeds meer uitgroeit tot een strategische en militaire logistieke draaischijf’’, zegt Jacques Vandermeiren, CEO van Port of Antwerp-Bruges. ,,Haveninfrastructuur is vandaag een essentieel onderdeel van de Europese bevoorrading en veiligheid.’’

De afgelopen jaren kwamen verschillende veiligheidsuitdagingen scherp naar voren, gaande van cyberveiligheid en fysieke beveiliging tot militaire dreigingen en georganiseerde criminaliteit. ,,Veiligheid blijft dan ook een absolute prioriteit’’, zegt Vandermeiren. ,,Dat blijkt onder meer uit de intensieve samenwerking met de Belgische Defensie en de NAVO, de recente Port-to-Port-initiatieven met North Sea Port en de structurele samenwerking met de havens van Rotterdam en Hamburg. Port of Antwerp-Bruges investeert daarom fors in fysieke en digitale beveiliging, met onder meer drones, een verhoogde aanwezigheid op het terrein, infrastructuurbescherming en een meer dan ooit uitgesproken focus op cyberveiligheid.’’

Buurhavens

Tegelijk wordt de samenwerking met buurhavens versterkt, onder meer met de havens van Rotterdam, North Sea Port en Duisburg. Met Port of Rotterdam worden significante stappen gezet in een structurele samenwerking. ,,Zo vond recent in Berlijn een gezamenlijk overleg plaats met de Duitse minister van Energie, met als doel de samenwerking tussen België, Nederland en Duitsland te verdiepen in de uitbouw van strategische infrastructuur. Eerder dit jaar werd het belang van die samenwerking onderstreept tijdens een gezamenlijk moment met onder meer mijn collega Boudewijn Siemons en Europees commissaris Wopke Hoekstra. De boodschap is duidelijk: door als twee grootste havens van Europa nauwer samen te werken, versterken we niet alleen onze eigen positie, maar ook die van Europa als geheel.’’

,,Alle infrastructuurinvesteringen die in het kader van de energietransitie worden overwogen, worden afgestemd met Rotterdam. Daarbij kijken we gezamenlijk hoe energie- en logistieke corridors richting Duitsland kunnen worden uitgebouwd. In plaats van parallelle trajecten te volgen, kiezen we bewust voor samenwerking en complementariteit.’’

Ook op het vlak van belangenbehartiging wordt de samenwerking verder verdiept. ,,Het gezamenlijke lobbywerk richting de Europese Commissie — onder meer bij commissarissen Hoekstra, Séjourné en Jørgensen, en bij voorzitter Von der Leyen — gebeurt steeds vaker gecoördineerd. Wanneer de twee grootste havens van Europa samen naar Brussel en Berlijn trekken, heeft dat aantoonbaar meer impact. Zo kunnen we gezamenlijk de belangen van de havens, maar ook van de industriële clusters die ermee verbonden zijn, krachtiger verdedigen.’’

Dirk De fauw, burgemeester van Brugge en ondervoorzitter van de Raad van Bestuur van Port of Antwerp-Bruges, benadrukt dat Rotterdam, Antwerpen en Zeebrugge zich samen als één geheel aan de wereld kunnen presenteren. ,,We liggen dicht bij elkaar en vullen elkaar perfect aan. Wat in de ene haven niet mogelijk is, kan misschien wel in een andere. Denk bijvoorbeeld aan samenwerking rond CO2-captatie. We staan in beide landen voor gelijkaardige uitdagingen en moeten samen naar oplossingen zoeken. Ook op het vlak van veiligheid werken we met Rotterdam samen. Daarvoor is een gezamenlijke strategie nodig.’’

Het is vreemd dat een binnenschip autonoom kan varen in Vlaanderen, maar zodra het de grens oversteekt niet meer

Samen sterker

Johan Klaps, Antwerps havenschepen en voorzitter van de Raad van Bestuur van Port of Antwerp-Bruges: ,,Heel wat bedrijven hebben vestigingen in zowel Antwerpen als Rotterdam. Die samenwerking bestaat dus al lang, onder meer via pijpleidingen die ons al decennialang rechtstreeks verbinden. We blijven concurrenten, dat moeten we niet ontkennen. Elke haven probeert trafieken aan te trekken. Maar op veel domeinen zijn we samen sterker. De uitdagingen voor de industrie zijn in Rotterdam dezelfde als in Antwerpen: hoge energiekosten en concurrentie vanuit China. Als we samen naar de Europese Commissie stappen, vertegenwoordigen we samen 60 procent van het Europese marktaandeel. Dan wordt er geluisterd.’’ 

De samenwerking groeit volgens hem op een natuurlijke manier. ,,Dat gebeurt dossier per dossier. Er is voortdurend overleg en elk relevant onderwerp komt op tafel. Waar we samen vooruitgang kunnen boeken, doen we dat ook.’’

Autonoom

Een domein waar het afgelopen jaar grote stappen zijn gezet, is autonomie. ,,Autonoom rijdende vrachtwagens, autonome binnenvaart en drone-transport worden steeds belangrijker. Onze wetgeving is daarop aangepast, een Europese primeur. Ik hoop dat Nederland snel volgt. Het is immers vreemd dat een binnenschip autonoom kan varen in Vlaanderen, maar zodra het de grens oversteekt niet meer.’’ 

,,De wetgeving ligt er, ze kan bijna letterlijk worden overgenomen. Wij willen onze autonome vrachtwagens laten rijden tussen Antwerpen en Rotterdam. In Vlaanderen krijgen we de nodige vergunningen, in Nederland voorlopig nog niet. Daar is dus nog werk aan.’’