Indringend appel op maritieme bedrijven in de Drechtsteden

De Drechtsteden gaan in de regio 1,5 tot 2 miljard euro investeren in de maritieme maakindustrie. Dat bedrag moet in tien jaar zijn bestemd. Zowel de rijksoverheid als de marine deed tijdens een conferentie in Dordrecht een indringend appel op het bedrijfsleven waarbij ook de geopolitieke spanningen werden genoemd.

De conferentie in de Duurzaamheidsfabriek in Dordrecht had een bijzondere sfeer. Er was trots voelbaar bij de vertegenwoordigers van de maritieme bedrijven en kennisinstellingen in de zaal. Ook verantwoordelijkheid was voelbaar door de oproep van de marine om mee te denken met bescherming van Europa met de verdere inzet van onbemande vliegende en varen objecten en data. 

Kabinetsgezant Marja van Bijsterveldt trapte de kleine conferentie af, waarbij bedrijfsleven en lokale overheden uit de regio Drechtsteden-Gorinchem-Werkendam aanwezig waren met een kleine honderd mensen. Centraal stond die dinsdagmiddag de vertaling van rapport Wennink en de Maritieme Sectoragenda naar concrete projecten in de maritieme maakindustrie (mede nu) omschreven in het nieuwe De Witt Toekomstpact 2035. 

Europese doelen

Na de officiële lancering daarvan ging het publiek in deelsessies verder over concrete maritieme projecten en vertaling naar opschaling daarvan in de Drechtsteden. Niet voor niets is voor de naam Johan de Witt gekozen. Het is een eerbetoon aan een tijd van maritieme voorspoed en vooruitgang, die Nederland wil waarmaken sinds de invoering van de sectoragenda enkele jaren geleden. 

,,Goed om hier vandaag in Dordrecht te zijn, in het hart van een regio die al eeuwenlang verbonden is met water, vakmanschap en ondernemerschap’’, opende Van Bijsterveldt haar speech als bruggetje naar de geest van bestuurder De Witt vierhonderd jaar geleden. ,,Het pact verbindt regionale ambities met nationale en Europese doelstellingen en vormt daarmee een stevig fundament voor de economisch en technologische ontwikkeling van de Drechtsteden.’’ 

Concrete antwoorden

Het pact sluit aan op de kernboodschap van het rapport Wennink, ‘de route naar toekomstige welvaart’ van december vorig jaar. Structurele welvaartsgroei moet vooral uit arbeidsproductiviteit komen en dit gaat alleen lukken met gerichte investeringen in technologie, energie infrastructuur en uitvoeringskracht. In de Drechtsteden krijgt dit vorm via digitalisering en robotisering in de scheepsbouw, een regionaal innovatie-ecosysteem rondom autonoom varen en zero emissietechniek. Ook door de randvoorwaarden te organiseren: van ruimte aan het water en slimme logistieke ontsluiting tot energievoorziening en vergunningen. 

Top drie

De Drechtsteden behoren al tot de top drie van innovatiedistricten voor maritieme maakindustrie in Europa (naast Hamburg en Koblenz), aldus organisator Smart Delta Drechtsteden van de conferentie. Dit samenwerkingsverband van zeven gemeenten (Alblasserdam, Dordrecht, Hardinxveld-Giessendam, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht, Sliedrecht Zwijndrecht) zet zich in voor brede welvaart in de regio. ‘De regio onderscheidt zich met low volume, high complexity scheeps- en systeeminnovaties die wereldwijd impact hebben, met spelers als Boskalis, Van Oord, Damen Shipyards en Neptune Marine. Met een kwart van de banen verbonden aan de maakindustrie, streeft de regio ernaar de Brainportregio voor maritieme systemen te worden. Van visie naar uitvoering: zo landt de strategie op de werf en op het water.’

,,Wat mij telkens opnieuw opvalt in deze regio, is hoe vanzelfsprekend samenwerking hier lijkt te zijn. Gemeenten die elkaar weten te vinden. Bedrijven die met elkaar concurreren op de markt, maar elkaar ook opzoeken als partners in innovatie’’, sprak Van Bijsterveldt de zaal toe tijdens de recente lancering van het toekomstpact in Dordrecht.

Bas Buchner, voorzitter Nederland Maritiem Land en programmadirecteur Maritiem Onbemenst bij de Koninklijke Marine deed een beroep op die kennis binnen Maritieme Bedrijven; zoals Damen, maar ook de binnenvaartsector in zijn algemeen waar autonoom varen al jaren wordt onderzocht. ,,Door in te zetten op dual use benadrukt het pact het belang van de koppeling tussen civiel en militair. Het Toekomstpact benut dual use als versneller: civiele verduurzaming en maritieme veiligheid voeden elkaar via dezelfde technologie. Dit gaat van autonoom varen tot emissiereductie. Zo bouw je aan strategische autonomie en een renderende innovatieschaal.’’

Bijzonder te zien was daarna de presentatie van Buchner met onder meer een defensie-oefening met onbemand (varende) drones om een zeegebied te verkennen, de inzet van vliegende USV’s  en elektrisch powerboten zoals de Dordtse Edorado. 

Living Labs

Het De Witt-pact brengt de vijf actielijnen van de Maritieme Sectoragenda naar de praktijk: het borgt strategische scheepsbouwcapaciteit en veiligheid, versterkt het vestigingsklimaat met talent en ruimte, versnelt innovatie met living labs en koploperprojecten, en werkt aan een eerlijker speelveld met betere toegang tot financiering en opdrachtgeverschap vanuit het Rijk. Anders gezegd, waar de rapporten Wennink – en eerder Draghi – op strategisch niveau de doelstellingen formuleren, focust het De Witt Toekomstpact op de uitvoering ervan.

Daarbij werd gewezen op projecten zoals Stream en Ship.nl binnen de Werf van de Toekomst, waarin negen bedrijven samenwerken. In Stream wordt gebouwd aan een zelflerende productiestraat waarin AI en machine learning samen met lasrobots en cobots de bouwtijd verkorten, de kwaliteit verhogen en de kosten omlaag brengen. Parallel daaraan bundelt Ship.nl de krachten in engineering en bouw van Rijks- en dual use vaartuigen. Op die manier wordt er ook voor gezorgd dat Nederlandse bouwcapaciteit behouden blijft.

ZEDhub

Ook ZEDhub laat zien hoe je de verduurzamingsdoelen uit Wennink en de Sectoragenda op water krijgt. In deze open innovatiehub werken bedrijven, kennisinstellingen en overheid samen aan Zero Emission Dredging. Onder leiding van koplopers uit de waterbouwsector en met partners als Rijkswaterstaat worden pilots opgeschaald, zoals de battery electric dredger, nabehandelingsoplossingen voor methanolverbrandingsmotoren, hybride/batterij en load buffering concepten en het opstellen van normen en procedures voor alternatieve brandstoffen. Arjen de Jong is directeur van stichting ZEDhub: ,,We focussen dus gelijktijdig op zowel technologie als regelgeving, zodat innovaties snel doorgang vinden. Daarom is het ook belangrijk dat het Rijk langetermijngaranties geeft richting waterbouwers, zodat investeringen in innovatie minder risicovol worden en sneller tot uitrol op schaal leiden.’’

Waterstofhub

De Smart Energy Hub Sliedrecht vormt de energetische motor onder deze transitie. Op bedrijventerrein De Driehoek verrijst een waterstofhub waar productie, ondergrondse opslag en tankmogelijkheden samenkomen. De hub werkt als ‘groene batterij’ voor de regio: hij ontlast het stroomnet, maakt overtollige (zonne)stroom inzetbaar en faciliteert emissievrij transport en scheepvaart. 

Arthur Scheffer, ceo van Adsensys Hydrogen Solutions: ,,Met de Smart Energy Hub Sliedrecht bouwen we aan een regionale waterstofader die de energietransitie versnelt en het elektriciteitsnet ontlast. Zo maken we van de Drechtsteden een smart delta waar scheepvaart, maakindustrie en logistiek emissievrij kunnen opschalen.’’