Vele miljoenen in 2026 naar binnenvaart, ‘maar zorgen blijven’

De urgentie voor investeringen in de binnenvaart wordt gevoeld in Den Haag. Er gaan in 2026 miljoenen naar onderhoud en vernieuwing van de hoofdvaarwegen en verduurzaming van de sector. Dat lijkt een veelbelovende start van het nieuwe jaar, ware het niet dat de investeringen komen na járen van beknibbelen, reageert Machiel Smitsman, voorzitter van de Algemeene Schippers Vereeniging (ASV). De zorgen blijven.

Er moet wat onderhoud betreft een flinke inhaalslag worden gepleegd. Daarvoor is veel meer geld nodig dan de 905 miljoen (155 miljoen meer dan vorig jaar) die klaarligt voor de aanpak van de hoofdvaarwegen, bepleit ASV. Dit duidelijk maken in Den Haag is dit jaar dan ook een van de belangrijkste aandachtspunten van de belangenorganisatie. Zo vertelt voorzitter Smitsman als hem wordt gevraagd naar de speerpunten van zijn vereniging voor 2026. 

Machiel Smitsman: ,,Landelijk groeit het besef dat we als binnenvaart een goed vervoersalternatief zijn, maar plaatselijk zie je dat men dat niet zo in de gaten heeft.’’

Natuurlijk is het positief dat de noodzaak tot investeren in de binnenvaart wordt gezien, benadrukt hij. Maar, zo vraagt hij zich tegelijkertijd af: blijft die urgentie voldoende worden gevoeld? ,,De nieuwe regering krijgt vorm; er zijn veel nieuwkomers in de Tweede Kamer. Waarnaartoe worden de gelden verdeeld? De binnenvaartsector heeft behoorlijk wat miljarden nodig, maar dat heeft elke sector. In die zin ben ik nog niet heel erg optimistisch gestemd. We zullen in september in de rijksbegroting gaan zien of men het gevoel van urgentie daadwerkelijk vertaalt in geld, wat zo hard nodig is.’’

Slimmer en beter

Om druk op de ketel te houden, werkt ASV komende periode sowieso mee aan een schrijven aan alle Tweede Kamerleden. Dit in samenwerking met andere brancheorganisaties, verwacht Smitsman. ,,Samen kunnen we immers een mooi eenduidig geluid laten horen.’’

,,Gelden die er wel zijn, kunnen bovendien slimmer en beter worden besteed’’, vertelt voorzitter Smitsman verder. ,,Er gaat nu nog gruwelijk veel geld naar aanbestedingsprocedures. We hebben onszelf klem gezet door wet- en regelgeving’’, zo zal hij beleidsmakers herhaaldelijk een spiegel voorhouden.

Uiteraard staan ook onderwerpen als verduurzaming en oplopende wachttijden voor sluizen hoog op de agenda. ,,En het fosfinedossier gaat een richting op waar wij als ASV niet blij mee zijn’’, zegt hij, duidend op het zeer giftige gas fosfine dat als ontsmettingsmiddel wordt gebruikt en wat afgelopen jaren tot meerdere ernstige incidenten heeft geleid. De als gevolg hiervan groeiende aandacht voor veiligheidsprotocollen en het verplichte gebruik van gasdetectie aan boord leidt ertoe dat de verantwoordelijkheid te veel bij de schipper wordt neergelegd in plaats van bij de ladingeigenaar, vindt ASV. ,,Ook daarover zijn we in gesprek met instanties.’’

Stijging havengelden

Met gemeenten wordt gesproken over sterke stijgingen van havengelden. ,,Dat lijkt steeds meer als bron van inkomsten te worden gezien, nu gemeenten enorm worden gekort door het Rijk. Havengelden worden in diverse gemeenten flink verhoogd, terwijl voorzieningen juist afnemen. We begrijpen dat er inflatiecorrectie wordt toegepast, maar 20 procent verhoging is alle redelijkheid voorbij. Neem Katwijk aan Zee: het havengeld is daar in twee, drie jaar tijd 50 procent gestegen.’’

Bij gemeenten wordt ook gelobbyd voor het op orde houden van voorzieningen, liefst uitbreiding van ligplaatsen én het vergroten van het besef dat er aan boord van schepen ook wordt gewoond en dat dit vraagt om betere voorzieningen. Zelf loopt Smitsman daar als schipper ook tegenaan. ,,Afgelopen zomer wilden wij wat langer blijven liggen vanwege vakantie. Daar keek men heel raar van op. Landelijk groeit het besef dat we als binnenvaart een goed vervoersalternatief zijn, maar plaatselijk zie je dat men dat niet zo in de gaten heeft.’’

En dan is er nog, wat Smitsman noemt, het fenomeen sluisplanning. Oftewel: het elektronisch aanmelden voor sluizen in Terneuzen. ,,Voor sommige mensen werkt het prima, maar vaak is het drama. Onze planning is niet met een schaartje te knippen. Met als gevolg dat schepen op de aangegeven tijd niet ter plaatse zijn en weer helemaal achter in de planning worden gezet. Of ze zijn te vroeg, maar omdat ze niet op dat tijdstip staan aangemeld, kunnen ze niet mee, terwijl er wel plek is. We zien dat Rijkswaterstaat sluisplanning wil uitrollen over meerdere sluizen. Daar zijn wij geen voorstander van op deze manier. Als je dat doet, ga er dan alsjeblieft flexibel mee om.’’