Afbeelding
Foto: Sander Sloots

‘Stap in de goede richting, nu tijd voor concrete actie’

Maritiem Courant Scheepvaart

De Binnenvaarttafel is in januari 2024 van start gegaan met als doel om de samenwerking tussen alle verschillende ketenpartners te versterken. En om daarmee te komen tot duidelijke afspraken op het gebied van de energietransitie, toekomstbestendige vaarwegen, ketenoptimalisatie en digitalisering. Een toekomstbestendige binnenvaart is volgens voorzitter Jeroen de Haas ‘een kans die we niet mogen laten liggen’. Maar hij stelt ook dat de sector daarvoor onvoldoende op koers ligt.

De tafel werd ingesteld voor een periode van twee jaar door het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving op verzoek van de minister van Infrastructuur en Waterstaat. Nu die periode bijna afloopt, heeft Jeroen de Haas – de onafhankelijk voorzitter – zijn eindrapportage gemaakt en naar demissionair Robert Tieman gestuurd.

Veertien vaste partijen (zie kader) schoven in de afgelopen twee jaar elk kwartaal aan, aan de Binnenvaarttafel en volgens De Haas is duidelijk dat dit heeft bijgedragen aan verbinding tussen de betrokken partijen. ,,Het versterken van de samenwerking in de sector en tussen de sector en de overheid zijn daarmee zeker geslaagd. Voorbeelden van het goede gesprek aan de Binnenvaarttafel zijn onder andere de bereidheid van Rijkswaterstaat om een inkijk te geven in de enorme uitdaging die er ligt rondom het onderhoud van ons vaarwegennetwerk en de aanpak die daarbij hoort. Ook het constructieve gesprek over de aanpak rondom stremmingen en hoe het belang van de sector daarbij wordt meegenomen laat de verbeterde verbinding zien. Verder kreeg onder andere het programma digitalisering binnenhavens weer nieuw leven ingeblazen.’’

Te weinig voortgang

,,Toch is de stap tot gezamenlijke concrete actie ingewikkeld gebleken. In de praktijk is nog te weinig voortgang te zien op concrete acties. Men kijkt uit naar de positieve uitkomsten van gezamenlijke actie en geeft ook aan graag resultaten te willen zien, maar het ontbreekt aan de middelen en inzet om het werk dat daarvoor nodig is uit te voeren.’’

,,Juist die concrete resultaten zijn voor de sector van wezenlijk belang. Als de ambitie hoog blijft, dan is een grote stap nodig om de kans en de belofte van de binnenvaart te kunnen verzilveren. Om uit deze impasse te komen en daadwerkelijk te kunnen samenwerken aan de grote uitdagingen waar de binnenvaart voor staat – en Nederland als geheel, denk aan overvolle wegen en klimaatverandering – zijn fors meer inzet en middelen nodig om het strategische vermogen van de sector en de overheidspartijen te verstevigen.’’

,,Intensievere samenwerking, gezamenlijk strategisch opereren en stappen vooruit zetten vraagt om het vrijmaken van menskracht bij alle partijen. Ondanks dat er al veel verschillende overleggen bestaan – die overigens beter verbonden kunnen worden – mist een centraal, verbindend en strategisch overleg waar sector en overheid een gelijke stem hebben. De Binnenvaarttafel heeft de afgelopen twee jaar die rol ten dele opgevuld. Om die rol volwaardig in te kunnen vullen is de hierboven genoemde intensivering en uitbreiding van capaciteit nodig. Dit kost tijd en energie maar is nodig voor het kunnen realiseren van de transitie.’’

,,Daarbij zou een passende organisatiestructuur opgezet moeten worden die bijdraagt aan continuïteit en voortgang. Dat gezamenlijke acties ook geld kosten – denk aan projectmanagement, onderzoek, pilots – is een blokkerende factor gebleken. Daarom zou bij een vervolg gewaarborgd moeten zijn dat er budget beschikbaar is als partijen samen aan de slag willen. Ook is de bereidheid nodig om open en aan de voorkant met elkaar in gesprek te gaan over de juiste oplossingen en stappen.’’

Blijven verbinden 

,,Aan de Binnenvaarttafel zijn niet alleen goederenvervoerpartijen vertegenwoordigd, maar ook andere vormen van vaarweggebruikers en partijen die raken aan de binnenvaart, zoals waterrecreatie en waterbouw. De belangen van deze partijen bij een toekomstbestendige binnenvaart hebben de afgelopen twee jaar minder aandacht gekregen. Tegelijkertijd zijn er duidelijk raakvlakken met de onderwerpen die geagendeerd worden aan de Binnenvaarttafel. In een vervolg dient er ruimte te zijn en blijven voor die belangen en stemmen. Ik ben ervan overtuigd dat ons binnenvaartsysteem meer dan voldoende ruimte biedt voor alle gebruikers, ook bij een noodzakelijke en naar mijn overtuiging haalbare grote groei van het goederentransport over binnenwateren.’’

,,De Binnenvaarttafel is een beweging in de goede richting, maar de samenwerking moet nu een vorm gaan krijgen waarmee de stappen naar een toekomstbestendige binnenvaart in een hoger tempo gezet kunnen worden. Ik pleit derhalve voor een intensieve aanpak met een duidelijke organisatiestructuur en bijbehorende capaciteit om bewust te gaan sturen op de transitie in de binnenvaart. Met inzet van meer middelen en mensen zowel vanuit de overheid als vanuit het bedrijfsleven. Het momentum is er, de bereidheid is er, we weten wat ons te doen staat.’’

Deelnemers Binnenvaarttafel