Structurele schade

Ik kom in deze column weer even terug op mijn stokpaardje van de afgelopen maanden en dat is het grote aantal incidenten waar we in de binnenvaart mee geconfronteerd werden. Inmiddels wordt er in de media ook op allerlei fronten over gesproken, maar nog steeds worden de echte oorzaken niet benoemd. Ik wil niet beweren dat ik op dit onderwerp de wijsheid in pacht heb, maar ik heb als jarenlange leidinggevende binnen een rederij wel ervaring in het onderzoeken naar oorzaken van incidenten. Daarom vind ik dat ik er iets van mag vinden. De meeste incidenten die nu plaats vinden staan niet op zichzelf, maar vormen een patroon.

De oorzaken stapelen zich op. Allereerst is er het nijpende tekort aan goed opgeleide vakmensen. Waar vroeger ervaring van generatie op generatie werd doorgegeven, zien we nu steeds vaker jonge bemanning met relatief weinig vaartijd aan het roer. Niet omdat ze ongeschikt zouden zijn, maar omdat er geen tijd en ruimte meer is voor langdurige begeleiding. De uitstroom van oudere, ervaren schippers wordt te weinig gecompenseerd. Dat wreekt zich, zeker op drukke en nautisch lastige trajecten. Ook weinig of slechte communicatie speelt vaak een grote rol bij incidenten.

Daar komt bij dat de vaarwegen voller worden. De economische groei in Europa zorgt voor meer transport en terecht proberen we dat zo veel mogelijk via het water te doen. Veel sluizen en bruggen zijn verouderd, gevoelig voor storingen of simpelweg niet ingericht op het huidige verkeer. Schepen zijn groter geworden en hierdoor vaak bovenmaats op bepaalde trajecten. Krappe doorvaarten, onduidelijke betonning of gebrekkige signalering maken de kans op schade groter, zeker in combinatie met beperkte manoeuvreerruimte.

Een andere factor is de onzichtbare druk: tijd. Iedere minuut telt in de sector en marges zijn vaak klein. Dan wordt er van schippers verwacht dat ze altijd blijven varen, ook bij mist, slecht zicht, laag water of vermoeidheid. Deze economische druk kan leiden tot riskant vaargedrag. Stil liggen kost immers veel geld en dat kan men zich niet veroorloven.

Ook de digitalisering speelt hierbij een rol. Moderne navigatiesystemen, trackpilot en automatische routeplanning zijn prachtige hulpmiddelen, maar ze vervangen natuurlijk niet de praktijkervaring. Als je blind vaart op een scherm, zonder voeling met stroming, wind of medegebruikers, loop je vroeg of laat risico. Deze technologie is een goeie ondersteuning van het vak, maar kan het natuurlijk niet helemaal vervangen.

De stijgende lijn van schadegevallen is dus geen incident. Ze zijn het gevolg van structurele spanningen in onze sector die onder druk staat. Meer verkeer, minder mensen, zwaardere eisen en minder ruimte voor fouten. Het wordt tijd dat we dat erkennen en dat we gaan investeren in mensen, opleiding, veilige infrastructuur en realistische planningen.

Genoeg onderwerpen om mee aan de gang te gaan. Laten we het oppakken! Structurele schade, doet de binnenvaart geen goed!