Plannen voor afschaffen accijnsvrijstelling baart sector zorgen

Hoewel eventuele afbouw nog zeker meerdere jaren zal duren, baart het streven van het demissionaire kabinet om de accijnsvrijstelling op gasolie voor binnenvaartschepen af te schaffen de sector zorgen. Tegelijkertijd is er begrip: ‘We staan wel met z’n allen voor een verduurzamingsopgave.’

,,Het is een heel lastig onderwerp’’, verwoordt beleidsadviseur binnenvaart Ricky Voorn van vervoerdersorganisatie evofenedex het dubbele gevoel dat de discussie geeft rond het opheffen van het belastingvoordeel op gasolie. Over afschaffing repte demissionair minister Barry Madlener van Infrastructuur en Waterstaat recent in een brief aan de Tweede Kamer opnieuw, nadat het eerder onder meer werd genoemd in de Miljoenennota voor 2024. 

,,Enerzijds wil je dat de binnenvaart een aantrekkelijke manier van vervoer is. Anderzijds staan we met z’n allen – zowel in de luchtvaart als in de zeevaart en op de weg – voor een verduurzamingsopgave. Dan snap ik dat er naar middelen wordt gekeken die het gebruik van duurzame brandstoffen interessanter kunnen maken’’, erkent Voorn, wiens organisatie de belangen behartigt van meer dan tienduizend leden die actief zijn in de logistieke en internationale handel. ,,Maar voor verladers werkt het afschaffen van de accijnsvrijstelling natuurlijk wel kostenverhogend, de brandstof wordt immers duurder. Dat maakt het tot een complexe materie, die voortkomt uit de historie.’’

Die historische context waarop Voorn doelt gaat helemaal terug tot 1868. In dat jaar werd de Akte van Mannheim van kracht, die tot op de dag van vandaag het heffen van belasting op brandstofgebruik voor de Rijnvaart verbiedt. Om die reden genieten binnenvaartschepen die op gasolie varen al decennialang deze accijnsvrijstelling. 

Ongelijkheid
En dat wringt steeds meer in een veranderende wereld, waarin een verduurzamingsslag wordt gemaakt, zo is merkbaar. ,,Voor elektriciteit die aan binnenvaartschepen wordt geleverd, geldt wel energiebelasting’’, stelt demissionair minister Madlener veelzeggend in zijn recente brief aan de Tweede Kamer. ,,Dit leidt tot een ongelijke fiscale behandeling van fossiel en elektrisch aangedreven binnenvaartschepen, wat onwenselijk is in het licht van de energietransitie.’’

Het kabinet streeft juist naar een fiscaal stelsel waarin vervuiling wordt belast en duurzame alternatieven niet fiscaal worden benadeeld, verduidelijkt hij. Vandaar dat Nederland eerder binnen de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) heeft uitgesproken de accijnsvrijstelling op termijn gezamenlijk met andere lidstaten te willen afschaffen. 

Dit is tegen het zere been van Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN), dat over dit onderwerp een uitgesproken mening heeft. ,,KBN heeft zich altijd verzet en blijft zich verzetten tegen deze voorgestelde afschaffing van de accijnsvrijstelling’’, schrijft de brancheorganisatie voor de binnenvaart in reactie op de Kamerbrief van Madlener. ,,Het gaat hier immers om een belastingmaatregel; niet om een maatregel om verduurzaming van de binnenvaart te stimuleren!’’

Negatieve modal shift
,,De binnenvaartsector heeft de komende jaren grote uitdagingen voor de boeg op het gebied van verduurzaming en energietransitie’’, stelt de brancheorganisatie ook. ,,Om te beginnen met de invoering van REDIII en ETS2, hetgeen de nodige voeten in aarde zal hebben. Bovendien zijn er reële zorgen over een mogelijke negatieve modal shift’’, duidt KBN net als evofenedex op kostenstijgingen die het afschaffen van de accijnsvrijstelling op gasolie onvermijdelijk tot gevolg zullen hebben voor de binnenvaart.

Eerder gaf KBN al aan sowieso geen heil te zien in accijnzen en opslagen en dat ‘we echt moeten vergroenen en de CO2 omlaag moeten brengen’. Als een belasting op brandstof er echter daadwerkelijk komt, moet dat wat KBN betreft ‘een Europese belasting worden tegen een redelijk tarief. ,,Met alleen een heffing over het fossiele deel van de brandstof en niet over het bio-deel.’’

Ook evofenedex ziet de meerwaarde van het Europese verband. Ricky Voorn: ,,Anders krijg je hetzelfde effect als grensbewoners die naar het buitenland uitwijken. Dan gaat men in Duitsland bunkeren.’’

Geen consensus
Vooralsnog bestaat echter over de door Nederland gewenste afschaffing geenszins consensus bij de overige lidstaten, relativeert KBN tegelijkertijd. ,,Er lijkt weinig gevoel van urgentie te zijn binnen de CCR om hiermee aan de slag te gaan. Eventuele afschaffing zal dus zeker nog een aantal jaren duren.’’

Ook demissionair minister Madlener geeft aan niet op snelle afschaffing te rekenen. Vandaar dat zijn ministerie samen met het ministerie van Financiën broedt op eventuele aanpassing van de energiebelasting voor elektrisch aangedreven schepen. De ministeries verkennen welke vragen en overwegingen spelen bij een eventuele aanpassing, schrijft hij. Het gaat dan onder meer om uitvoeringstechnische en Europeesrechtelijke vraagstukken.

Zodra deze verkenning is afgerond, wordt de Kamer over de uitkomsten geïnformeerd, aldus Madlener. 

KBN heeft zich altijd verzet en blijft zich verzetten tegen deze voorgestelde afschaffing van de accijnsvrijstelling