‘Je zet de stoplichten toch ook niet uit op de weg?’

De voorgenomen opheffing van verkeersbegeleiding van scheepvaart in Dordrecht is op het laatste moment toch niet doorgegaan. Rijkswaterstaat vond toch een oplossing voor het gebrek aan personeel. Net als voor het Amsterdam-Rijnkanaal.

Er ontstond veel discussie over de voorgenomen maatregel, zeker toen begin september ook het Amsterdam-Rijnkanaal ’s nachts dreigde dicht te gaan door een zelfde gebrek aan verkeersleiders, bij de post Wijk bij Duurstede. Door extra veiligheidsmaatregelen en overleg met de binnenvaartsector is een algehele nachtsluiting voorkomen. Het kanaal is ‘s nachts toegankelijk voor grote schepen en vervoer van gevaarlijke stoffen. Wel is de verkeerspost Wijk bij Duurstede tussen tien uur ‘s avonds en zes uur ’s ochtends dicht, waardoor er tijdelijk geen actieve verkeersbegeleiding (VTS) is in de sectoren Maarssen en Wijk bij Duurstede. 

Vorige maand kondigde Rijkswaterstaat aan dat ook de verkeersbegeleiding in de sector Dordrecht tijdens de nacht zou moeten worden afgeschaald vanwege een tekort aan verkeersleiders. Bij de verdere uitwerking is ook hier een alternatief gevonden waarmee de verkeersbegeleiding minder ingrijpend hoeft te worden aangepast. Dat komt ook door alle ontstane discussie. ,,Alsof je de stoplichten ’s nachts uitzet op de weg’’, vatte een verontwaardigde binnenvaartondernemer het onbegrip kernachtig samen. 

Twee verkeersleiders

Vanuit de Verkeerscentrale Dordrecht wordt het Drierivierenpunt begeleid. Het wordt het drukst bevaren rivierenknooppunt van Europa genoemd en zonder begeleiding komt alles daar aan op de stuurkunsten van de schipper. 

De verkeersbegeleiding in de sectoren Dordrecht en Heerjansdam blijft nu ’s nachts beschikbaar. Wel geldt tussen elf en zeven uur een tijdelijke aangepaste werkwijze. In plaats van drie zijn er dan twee verkeersleiders aanwezig op de verkeerspost. Een deel van de ondersteunende taken wordt tijdelijk ergens anders belegd of op een andere manier georganiseerd, aldus Rijkswaterstaat.

Niet overdrijven

Het is goed nieuws dat de nachtelijke sluiting van de scheepsverkeerscentrale in Dordrecht op het nippertje is voorkomen. Extra ogen bij het varen in het donker zijn belangrijk, toch moet de functie van de verkeerspost niet worden overdreven, nuanceert voorzitter Machiel Smitsman van de Algemeene Schippers Vereeniging (ASV). 

Er zijn zaken waar schippers zich meer zorgen over maken, benadrukt hij. ,,Zoals de dreiging van een volledige afsluiting van een vaarweg, vanwege personeelskrapte, waarvan in het Amsterdam-Rijnkanaal sprake was. Dat geeft veel meer onrust,’’ duidt Smitsman de sfeer onder schippers binnen ASV. 

,,We kunnen ook varen zonder verkeersbegeleiding’’, verwoordt Smitsman de teneur binnen zijn organisatie. Sterker: dat gebeurt natuurlijk altijd al op talrijke punten, waar verkeer elkaar kruist, maar waar helemaal geen verkeersposten zijn. 

,,Neem zo’n 10 kilometer verderop bij Ridderkerk’’, duidt de ASV-voorzitter op de plek even voorbij Dordrecht, waar de Noord, de Lek en de Nieuwe Maas samenkomen. ,,Dat is ook een onoverzichtelijk punt. En zo zijn er nog talrijke plekken te noemen in Nederland en elders in Europa waar geen verkeersbegeleiding is.’’

Moderne navigatie

Hij wil maar zeggen: ook daar gaat het goed. ,,De meeste schepen zijn vandaag de dag uitgerust met moderne apparatuur en navigatie, waar zij prima op kunnen varen. Het is bovendien net als op de weg: als de stoplichten uitvallen, treden de verkeersregels in werking.’’ 

Dat maakt schippers extra alert, zegt hij ook, want eerlijk is eerlijk: ,,Verkeersbegeleiding maakt ook een beetje lui. Op het moment dat die wegvalt, zit je met z’n allen nog scherper in de wedstrijd. Dat zien we ook in periodes met lage waterstanden: er is veel meer communicatie tussen schepen.’’ En wat het risico op ongelukken betreft: ,,Ongelukken kunnen altijd gebeuren als je met z’n allen aan het werk bent, ook mét verkeersbegeleiding. Verkeersbegeleiding is geen garantie voor het uitblijven daarvan.’’

Wel is het natuurlijk zo: ,,De post in Dordrecht staat bekend als een ontzettend goede verkeerspost. Al jarenlang staat die bij peilingen geregeld met stip op een, samen met de post in Nijmegen. Het is zonder meer fijn dat ze er zijn.’’ 

Het gaat om tijdelijke maatregelen en keiharde toezeggingen kan Rijkswaterstaat niet doen, maar de vaarwegbeheerder verwacht in elk geval de verkeerspost in Dordrecht in de nacht blijvend open te kunnen houden, ondanks de personeelskrapte, ook op de langere termijn, zo geeft een woordvoerder aan.

De personeelsproblemen daar werden opgelost door niet langer met drie, maar tijdelijk met twee verkeersbegeleiders te werken in de nacht. ,,Het zogenoemde a-desk wordt elders belegd, waardoor je met twee personen de nachten kunt bemensen’’, verduidelijkt de woordvoerder. ,,Intussen blijven wij ernaar streven om zo snel mogelijk het aantal medewerkers op te schalen. Dat geldt ook voor het Amsterdam-Rijnkanaal.’’

Sneller opleiden

Daartoe werkt Rijkswaterstaat aan het versnellen van de opleiding tot verkeersbegeleider, waarbij het streven is dat nieuwe kandidaten eerder kunnen instromen. ,,We hebben ontzettend veel reacties gehad op onze noodkreet in de pers’’, zegt de woordvoerder. ,,We kijken nu wie geschikt is voor de functie en gaan mensen waar mogelijk sneller laten starten aan de opleiding.’’

In de praktijk betekent dit dat nieuwe kandidaten bijvoorbeeld niet altijd hoeven wachten op de start van een nieuwe opleidingsgroep. ,,We waren daar altijd vrij strikt in, maar kijken nu of een nieuwe kandidaat ook in kan stromen als een klas al is gestart. In de lengte van de opleiding, die inclusief wervingsproces twee jaar duurt, is winst te behalen.’’

Dit moet op langere termijn ook bijdragen aan de oplossing voor de personeelsproblemen in de nachtelijke uren in het gebied Amsterdam-Rijnkanaal, waar net zo goed naar heropening van de verkeerspost in de nacht wordt gestreefd. ,,Voor de middellange termijn werken we daar aan een soortgelijke puzzel, maar daar is die nog niet gelegd. We zijn er wel heel druk mee bezig.’’

De ASV heeft waardering voor de inzet waarmee Rijkswaterstaat de personeelskrapte probeert op te lossen. Machiel Smitsman: ,,Ik heb begrepen dat het openhouden van de post in Dordrecht achter de schermen heel wat voeten in aarde heeft gehad bij Rijkswaterstaat. Er is duidelijk met bloed, zweet en tranen aan gewerkt om dit voor elkaar te krijgen. Daaruit blijkt dat er in elk geval alles aan wordt gedaan.’’

Regels genegeerd

Het Amsterdam-Rijnkanaal blijft in de nacht open voor de scheepvaart, maar om die nachtvaart mogelijk te houden, gelden aanvullende maatregelen. Rijkswaterstaat heeft Koninklijke Binnenvaart Nederland laten weten dat de ingestelde gedragsregels in de praktijk niet altijd worden nageleefd en kennelijk niet bij iedereen voldoende bekend zijn.

KBN doet daarom een dringend beroep op alle binnenvaartondernemers en varenden die gebruikmaken van het Amsterdam-Rijnkanaal. ,,Houdt u aan de maatregelen en zorg dat deze informatie ook daadwerkelijk bij uw schepen en bemanningen terechtkomt. De aanvullende maatregelen in sector Maarssen gelden voor alle scheepvaart.’’