‘Gemeenten met haven en kades hebben unieke economische kansen’

Gemeenten met een haven of kade laten economische kansen aan het water nog te vaak onbenut. Dat stellen Koninklijke Binnenvaart Nederland (KBN) en de Nederlandse Vereniging van Binnenhavens (NVB) in een petitie. Deze hebben zij in de aanloop naar de verkiezingen aangeboden aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De oproep aan 123 gemeenten met een haven of kade luidt: veranker de economische potentie van de havens expliciet in jullie coalitieakkoorden. Binnenhavens vertegenwoordigen immers een directe en indirecte toegevoegde waarde van 20,5 miljard euro en zijn goed voor 93 duizend banen in Nederland. Daarnaast gaat ongeveer 35 procent van het goederenvervoer in Nederland over water. Gemeenten met een waterverbinding beschikken daarmee over een sterke economische en duurzame troef.

Tegelijkertijd staat ruimte aan het water in veel gemeenten onder druk door woningbouw en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Dit wordt bevestigd in de Binnenhavenmonitor 2025, een recent onderzoek uit maart 2026 naar de economische waarde van binnenhavens door Erasmus UPT. Watergebonden bedrijvigheid verdwijnt steeds meer naar de achtergrond, terwijl juist via binnenhavens grote hoeveelheden goederen en bouwmaterialen duurzaam kunnen worden vervoerd. Wanneer een kade of havengebied eenmaal een andere functie krijgt, komt die ruimte voor logistiek en binnenvaart vrijwel nooit meer terug.

Volgens KBN en NVB is het daarom belangrijk dat gemeenten bij het opstellen van nieuwe coalitieakkoorden bewust kiezen voor behoud en benutting van deze potentie aan het water.

Drie concrete oproepen aan gemeenten Met de petitie vragen KBN en NVB gemeenten om in hun coalitieakkoord drie duidelijke keuzes te maken: bescherm en benut watergebonden bedrijfslocaties, zet ruimte aan het water in voor duurzame aanvoer van bouwgrondstoffen voor de woningbouwopgave én zorg voor voldoende ligplaatsen met passende voorzieningen voor binnenvaartondernemers, voor zowel goederenvervoer als personenvervoer.

NVB-voorzitter René Leegte: ,,Ruimte aan het water is schaars. Als watergebonden terreinen verdwijnen naar andere functies, zijn die keuzes vaak onomkeerbaar. Binnenhavens hebben een groot potentieel voor de betreffende gemeente, maar ook voor de regio. Benut daarom die economische kracht en ook de kansen voor duurzame logistieke oplossingen.’’

,,Gemeenten met een haven hebben goud in handen’’, vult Ad Koppejan aan. De voorzitter van KBN stelt: ,,Eén binnenvaartschip van 86 meter lang kan zo’n 120 vrachtwagenladingen vervoeren. Met relatief gerichte keuzes in ruimtelijk en economisch beleid kunnen gemeenten een bijdrage leveren aan duurzaam vervoer over water, woningbouw versnellen en lokale werkgelegenheid versterken. Maar dan moeten voorzieningen voor de binnenvaartondernemers wel een plek krijgen in het coalitieakkoord.’’

De oproep komt op een moment dat gemeenten voor grote keuzes staan op het gebied van woningbouw, mobiliteit en verduurzaming. Binnenhavens spelen een cruciale rol bij de aanvoer van bouwmaterialen en ontlasten het lokale wegennet. Het benutten van watergebonden logistiek kan bijdragen aan minder files, minder uitstoot en een betere leefomgeving. Rondvaartboten en riviercruiseschepen vormen daarnaast een toeristische trekker en zijn daarmee van belang voor de lokale economie. Ook vertegenwoordigen veerdiensten een maatschappelijk belang: als ‘varende bruggen’ spelen zij een belangrijke rol in de lokale en regionale mobiliteit.