Wie redt het ‘kleine’ schip?

Het is pijnlijk om te zien hoe het kleine en middelgrote schip langzaam uit beeld verdwijnen. Wat decennialang de ruggengraat vormde van de binnenvaart, verliest al jaren terrein. En alles wijst erop dat deze trend zich de komende jaren verder zal doorzetten.

Vooral het kleinere segment heeft het zwaar. Traditionele markten zoals agribulk en bouwstoffen staan onder druk en leveren steeds minder volume op. Tegelijkertijd ontbreekt een nieuw groeisegment dat dit verlies kan opvangen. Het gevolg is zichtbaar én voelbaar: een vloot die in tien jaar tijd met zo’n 25 procent is gekrompen.

Maar het probleem gaat verder dan alleen aantallen. Met het verdwijnen van deze schepen verdwijnt ook iets fundamentelers: de fijnmazigheid van ons netwerk. Juist de vaarwegen waar het kleine schip zijn waarde bewijst – de haarvaten van het systeem – raken steeds minder toegankelijk. En precies daar begint het te wringen.

Want waar het water gemeden wordt, neemt de weg het over. Lading die ooit vanzelfsprekend via de binnenvaart ging, vindt steeds vaker zijn weg naar de vrachtwagen. En dat is niet zonder consequenties. Ons wegennet is daar simpelweg niet op ingericht.

Een sluipende trend verandert zo in een structureel probleem. Wat begint met het verdwijnen van individuele schepen, eindigt in een verschuiving van complete logistieke stromen.

Is het tij nog te keren? De ideeën liggen er: van subsidieregelingen voor zero-emissie en hybride schepen tot digitalisering, procesoptimalisatie en ketenintegratie. Op papier ontbreekt het niet aan oplossingen.

Maar in de praktijk blijkt het lastiger. De voorzitter van de Binnenvaarttafel verwoordde het treffend: iedereen ziet dat samenwerking noodzakelijk is om de sector toekomstbestendig te maken. Alleen, zodra het concreet wordt, kiest men toch weer zijn eigen route.

En daar zit misschien wel de kern van het probleem. Zolang individuele belangen blijven overheersen, komt er geen gezamenlijke beweging op gang.

De vraag is dan ook niet alleen óf het kleine schip nog te redden is, maar vooral: wie staat er op om de regie te nemen?